حکمرانی داده‌مبنا به‌عنوان یکی از ستون‌های کلیدی تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری در سطح ملی، نقش مهمی در شفافیت، کارآمدی و تاب‌آوری نظام اداری دارد. ناظران داده، با مأموریت تضمین کیفیت و اعتبار داده‌ها، به عنوان حلقه واسط بین تولید، مدیریت و بهره‌برداری داده‌ها در دستگاه‌ها عمل می‌کنند. اجرای این نظام، پیش‌نیاز توسعه پایدار، اتخاذ تصمیم‌های مبتنی بر شواهد و بهبود پاسخگویی دستگاه‌ها در مواجهه با بحران‌ها و سوانح طبیعی است.

با توجه به اهمیت موضوع، معاونت پژوهشی مرکز آموزش مدیریت دولتی با همکاری معاونت حکمرانی الکترونیک و هوشمندسازی دولت سازمان اداری و استخدامی کشور، میزگرد تخصصی ناظران داده را در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۴۰۴، در سالن ولایت مرکز آموزش مدیریت دولتی برگزار کرد. این نشست به صورت حضوری و همزمان برخط با حضور مدیران ارشد، کارشناسان و اساتید حوزه مدیریت داده و فناوری اطلاعات دستگاه‌های اجرایی برگزار شد و با هدف شفاف‌سازی نقش ناظران داده، بررسی چالش‌های عملیاتی و ارائه راهکارهای اجرایی برگزار شد.

دکتر جوزن، معاون امور راهبری سامانه های ملی و حکمرانی داده مبنا سازمان اداری و استخدامی کشور ، در سخنرانی خود به اهمیت نهادینه کردن حکمرانی داده در دستگاه‌ها اشاره کرد و توضیح داد که بر اساس بخشنامه ۲۶ خرداد ۱۴۰۴، نظام حکمرانی داده‌مبنا ترسیم شده و به دستگاه‌ها ابلاغ شده است. وی تأکید کرد که مدیران باید قانع شوند از ظرفیت داده‌ها به عنوان ابزار تصمیم‌گیری استفاده کنند و ناظران داده، بدون پست سازمانی و با حکم بالاترین مقام دستگاه، مسئول تضمین کیفیت، صحت و استانداردسازی داده‌ها هستند. دکتر جوزن نقش ناظران داده را در شناسایی زیرساخت تولید داده، پایش جریان داده‌ها و تضمین یکپارچگی و به‌روزبودن داده‌ها حیاتی دانست.

دکتر زهرا رضایی، متخصص ارشد زیرساخت داده‌های مکانی و GeoAI سازمان نقشه برداری کشور، با اشاره به تجربه این سازمان در حوزه داده‌های مکانی، بر اهمیت بهره‌برداری بهینه از داده‌های با کیفیت تأکید کرد. ایشان گفت که بیش از ۷۰۰ کارشناس نماینده سازمان مادر در دستگاه‌های اجرایی فعالیت دارند و نقش ناظر داده، صرفاً تضمین کیفیت داده‌ها نیست؛ بلکه شامل سیاست‌گذاری، استانداردسازی، فرهنگ‌سازی، آموزش و ایجاد بسترهای فناوری لازم برای مدیریت داده‌ها در کل چرخه حیات آن می‌شود. وی افزود که ناظران داده باید بر جریان داده‌ها تسلط داشته باشند و هیچ داده‌ای بدون مالک و متولی باقی نماند.

مهندس بابک معینی مدیر کارگروه بازیابی و انتقال اطلاعات پروژه استقرار سامانه بانکداری متمرکز، سه رکن اساسی موفقیت ناظران داده را تشریح کرد: ۱) حمایت و پشتیبانی مدیران ارشد، ۲) پشتیبانی فناوری اطلاعات و زیرساخت‌های لازم، و ۳) راهبرد مشخص و شفاف برای مدیریت کیفیت داده‌ها. وی بر لزوم تشکیل کمیته راهبری، شناسایی لایه مالکین داده و ایجاد شورای داده در سازمان‌ها تأکید کرد و یادآور شد که سیلوهای داده‌ای مجزا یکی از بزرگ‌ترین موانع تحول دیجیتال و استقرار حکمرانی داده است. وی افزود: «ناظران داده باید در تمام مراحل چرخه حیات داده‌ها حضور داشته باشند و هیچ داده‌ای بدون متولی و مالک باقی نماند».

در ادامه، سایر سخنرانان از جمله دکتر حمید حسن‌آبادی صاحبنظر حوزه حکمرانی و مدیریت داده کمیته امداد امام خمینی (ره) و دکتر حسین طالبی مدیر پروژه حکمرانی داده شرکت ملی نفت ایران، با بیان تجارب عملیاتی خود، بر اهمیت آموزش، فرهنگ‌سازی و شفاف‌سازی وظایف ناظران داده تأکید کردند. آنها توضیح دادند که ناظر داده امانتدار داده‌هاست، نه مالک یا مدیر، و وظیفه اصلی او تضمین کیفیت، صحت، به‌روزبودن و دسترسی مناسب به داده‌هاست. مباحث مرتبط با حریم داده، هویت‌زدایی، اشتراک‌گذاری امن داده، مدل‌های open data و data economy نیز مطرح شد و بر اهمیت اجرای دقیق بخشنامه‌ها و آموزش‌های مستمر برای ارتقای تاب‌آوری داده‌ای دستگاه‌ها تأکید شد.

در مجموع میزگرد تخصصی حکمرانی داده‌مبنا، تصویری روشن از نقش حیاتی ناظران داده در استقرار نظام داده‌محور و تصمیم‌سازی مبتنی بر شواهد ارائه کرد. انتخاب ناظران داده توانمند و خبره، ایجاد زیرساخت‌های فناورانه مناسب، آموزش مستمر و فرهنگ‌سازی داخلی، و شفاف‌سازی وظایف در سازمان‌ها از جمله محورهای کلیدی بودند که مورد توافق تمامی شرکت‌کنندگان قرار گرفت. تجارب بین‌المللی و داخلی نشان می‌دهد که موفقیت حکمرانی داده تنها از طریق تعامل دقیق بین سیاست‌گذاری، استانداردسازی، کیفیت داده‌ها و مالکیت شفاف پروژه‌ها محقق می‌شود. این نشست، گامی مهم در جهت نهادینه‌سازی مدیریت داده، ارتقای کیفیت داده‌ها، بهبود پاسخگویی دستگاه‌ها و افزایش تاب‌آوری نظام اداری کشور محسوب می‌شود و مسیر استقرار کامل نظام حکمرانی داده‌مبنا را در ایران هموار می‌سازد.